GAZETEMİZ YÖNETMENİ OSMAN HAKAN KİRACI'NIN YORUMU: YOZGAT’TA SU SORUNUNUN GEÇMİŞİ VE GELECEĞİ

Bazı şehirler vardır; sokaklarında sadece rüzgârlar değil hatıralar dolaşır. Bizim Yozgatımız da onlardan biridir. Bu şehirde taşlar suskundur ama rüzgarları konuşur. Konuştuğunda ise geçmişten geleceğe susuzluk derdinden  bahseder. Çünkü su, Yozgat’ta yalnızca bir ihtiyaç değil; yarım asırdan beri zaman zaman depreşen  ağır ve katlanılması zor bir çile’nin  adıdır.

Susuzluk  ve su kesintileri bu şehrin yeni  misafiri de  değildir. Yazın kavurucu günlerinde, dudakları çatlatan sıcaklarda Kerbela’yı andıran anılar bırakmıştır ardında. Fakat insan, susuzluğa alışsa bile; soğuğa alışamaz. Şimdi Yozgat, karakışın ortasında, ayazın bıçak gibi kestiği gecelerde susuzluğu yeniden öğrenme yazgısıyla baş başa.. Çeşme başlarında titreyen eller, bidonların içinde yalnızca su değil; sabır, kader ve sitemlerini de beraberinde  taşımakta..

Bu şehirde su, akmadığında zaman durur. Günler uzar, geceler ağırlaşır. Rakımı yüksek mahallelerde, karanlığın ve soğuğun iç içe geçtiği saatlerde, insanlar yalnızca su beklemez; umut da bekler. Çünkü su gelirse hayat devam eder; gelmezse her şey eksik kalır.

Yozgat’ın susuzluk sorununa , ‘tek bir mevsimin veya bir dönemin  hikâyesidir’ diyemeyiz . Bu, yılların sürüklediği, tedavisi zor gözüken kronik bir sorundur..Yeraltındaki  suları azdır  ama asıl eksiklik, dönem dönem  zamanında alınmayan tedbirlerin, ertelenen icraatların    ve vizyonsuzluğun bıraktığı boşluktur. Bu şehir, bugün çeşme başlarında değil; aslında kimbilir  belki de  kendi vicdanıyla yüzleşmektedir.

SUSUZLUĞUN YOZGAT’IN GEÇMİŞİNDEKİ TRAJİK GERÇEĞİ

Sevgili okurlarım, bugün ben su meselemizi  Yozgat için hayati önem taşıması nedeniyle geçmişten bugüne bütün yönleriyle değerlendirerek sizleri yeterince bilgilendirmek istiyorum.Sorunumuzu derinlemesine anlatacağım için yazım maalesef uzayacak. Biraz zamanınızı alacağım için  umarım kusuruma bakmaksınız.

Yozgat’ın su sorununu anlamak için öncelikle şu temel gerçeği bilmek  gerekir:

Şehrimiz ve yakın çevresi, yer altı su rezervleri bakımından İç Anadolu’nun en fakir bölgelerinden biridir.

Geçmişte görev yapan belediye başkanları, kentimizin şebeke suyu ihtiyacını Arapseyfi, Çalatlı ve İnceçayır bölgelerindeki kuyulardan karşılamaya çalışmış; ancak bu kaynaklar yetersiz kalınca çözümü yerüstü su projelerinde aramıştır.

Nitekim, Yozgat Belediye Başkanı merhum B. Cevdet Dündar, 1970’li yıllarda Kirazlı ve Çamlık göletlerini inşa ederek kentin su sorununa rahat bir nefes aldırmıştır.

Ancak, 1980’lerin sonları ile 1990’lı yıllarda, nüfus artışı ve kuraklıkla birlikte su sıkıntısı yeniden baş göstermiş, sorun adeta bir su çilesine dönüşmüştü. Bu süreçte Yozgat’ın su meselesine köklü çözüm adresi olarak DSİ tarafından gerçekleştirilecek  Musabeyli Barajı projesi  gösterilmişti

O DÖNEMİN KÖKLÜ ÇÖZÜM ADRESİ   MUSABEYLİ BARAJIYDI

2000’li yılların başında dönemin yetkilileri şu ifadeleri kullanıyordu:

“Musabeyli Barajı tamamlandığında Yozgat’ta su sorunu tamamen bitecek. En az 50 yıl boyunca su sıkıntısı yaşanmayacak.”

Bu sözler Yozgatlıların yüreğine su serpmişti. DSİ tarafından 2012 yılında, 48 milyon metreküp su toplama hacim kapasitesine göre planlanan  baraj hizmete alınmış ve daha sonra da bazı koşullar çerçevesinde Yozgat Belediyesine devredilmişti.

Sonradan ‘Cemil Çiçek Barajı’adını alan bu tesis, yıllık en fazla 25 milyon metreküp su tutabilmesine rağmen uzun yıllar boyunca Yozgat merkezinin yanı sıra OSB’nin, Yerköy ve Çiçekdağı ilçelerinin, Kösrelik kasabasının içme suyu ihtiyacını ve Musabeyli yöresi çiftçisinin sulama ihtiyacını karşılıyordu.

Ne var ki , 2025 yılına gelindiğinde  yağışların yetersiz kalmasıyla birlikte, Yozgat’ta yıllar sonra su krizi yeniden baş gösterdi. Kuraklığın yol açtığı bu tablo, son günlerde halkımızı kelimenin tam anlamıyla perişan etti.

KOMŞU ŞEHİRLERDE NEDEN SU KESİNTİLERİ YOK?

Kuraklık bizi bu noktaya sürüklerken, komşu illerde ve ilçelerde durum nasıldı?

Doğrusu merak ettim. Kayseri, Sivas, Çorum, Kırıkkale ve Kırşehir’deki gazeteci meslektaşlarımla görüştüm. Aldığım yanıtlar şaşırtıcıydı: Yozgat’ın sınır komşusu bu şehirlerin hiçbirinde arızaların dışında herhangi bir su kesintisi yaşanmıyordu. Aynı soruyu komşu ilçelerimizden Sorgun ve Yerköy’deki meslektaşlarıma da sordum; yanıt yine aynıydı.

O halde kuraklık yalnızca Yozgat’ı mı vurmuştu? Elbette hayır.

Bu noktada ister istemez insanın aklına şu sorular geliyor:

Komşu belediyeler su konusunda hangi önlemleri almıştı ? Nüfusu Yozgat’tan fazla olan şehirlerde kesintiye gidilmezken, Yozgat’ta hangi nedenlerle su kesintileri yaşanıyordu.

İşte, bu soruya  Belediye Başkanı Kazım Arslan  “ Yozgat’ta su sıkıntısının ve kesintilerin sebebi Kuraklığa bağlı olarak yerüstü ve yeraltı sularının tükenmesiyle alakalıdır “diye karşılık verirken  Ak Parti iktidarının temsilcisi Yozgat İl Başkanı Hasan Kandemir de “Kentimizde  yaşanan su kesintileri doğal nedenlerden değil, tamamen yönetimsel sorunlardan kaynaklıdır.Belediye ayrıca suda % 63’lük kayıp ve kaçağı önleyecek asrın alt yapı projesine kayıtsız kalarak sorunun çözümünün gecikmesine sebep olmuştur “ diyordu.

Anlaşılan o ki, Kentimizin güncel gündemine göre,Yozgat’ta su sorununun  her türlü  nedenleri  tartışma konusu olmaya devam edecek.Ama bence,bu aşamada sorunun  nedenlerini şimdilik bir kenara bırakıp  öncelikle çözümü için ‘ Bu konuda acilen neler yapılmalı,ne gibi önlemler alınmalı’ sorularının yanıtları üzerinde çözüm odaklı kafa yormamız gerekiyor

BU KIŞ VE BAHARDA BOL YAĞIŞ OLMAZSA VAY HALİMİZE !

Bugünlerde Yozgat Belediyesi su işleri ekibinin, Cemil Çiçek Barajı’nda kalan yüzde 20’lik su rezervini sisteme kazandırmak için kuru ayaz ikliminde gece gündüz, zorlu kış şartlarında büyük bir özveriyle çalıştığını takdirle izliyorum. Kendilerine Allah’tan  kolaylıklar diliyorum.

Herkes bilmeli ki ; Cemil Çiçek barajındaki teknik çalışmalar olumlu sonuç verirse ki- öyle gözüküyor- Yozgatımız , Nisan ayına kadar 2 ay susuzluk tehlikesinden kurtulmuş olacak.

Eğer,bu kış yeteri kadar yağmur ve kar yağarsa  2026’nın yazını susuzluk tehlikesi yaşamadan atlatacağız.Ama yeteri kadar yağış olmazsa Mayıs sonuna kadar idare edebiliriz fakat yazımız çok sıkıntılı geçecektir.

Demem o ki; Bu kış ve bahar aylarında Cemil Çiçek barajı ve Kirazlı göleti yeteri kadar dolmazsa vay halimize..Kuraklık haritasına baktığımızda ise sorun Yozgat için sanıldığından çok daha vahim görünmektedir. Bu açıdan  susuzluk sorununu herkes önemsemek zorundadır.  

YOZGAT , SUSUZLUK SORUNUNU AŞABİLMEK İÇİN NE YAPMALI ?

Yozgat’ın kent merkezinde son günlerde etkinleşen  su sorunu sadece Belediyenin sorunu değildir. Sorun bu şehirde suya muhtaç herkesin sorunudur.İşte bu nedenle, su sorununun çözümü ve sıkıntısının daha da büyümemesi için herkes payına ve üzerine düşeni yapmalıdır.

NELER Mİ YAPILMALI..

1 - Öncelikle bu şehirde 36 bini konutlarda  ve 4 bini de  işyerlerinde olmak üzere mevcut bulunan  40 bin su abonesi  musluğuna ulaşan suyu mutlak surette tasarruflu kullanmalıdır.Belediye su tasarrufu konusunda abonelerini bilinçlendirme çalışmalarını etkin bir şekilde sürdürmelidir.

2 - Yozgatın su sorununun köklü olarak çözümü için acilen Vali M.Ali Özkan başkanlığında Belediye, DSİ ,İktidar ve muhalefet milletvekili ve  il başkanları ile  STK temsilcilerinin katılımıyla ortak bir toplantı düzenlenerek ortak bir yol haritası belirlenmelidir.

3 - Yozgatın su sorununa  uzun yıllara havi çözüm odaklı alternatif projeler hazırlayacak deneyimli ve liyakatlı su uzmanlarından yer alacağı  bir ‘ SU KRİZİNİ ÇÖZÜM KOMİTESİ ‘ oluşturulmalıdır.

4 - Bilindiği gibi,Yozgat’ın bundan 40 yıl önce Cemil Çiçek’in  Belediye Başkanlığı döneminde gerçekleştirilen  şehir içi su şebekesinde  ortalama % 50 oranında  kayıp ve kaçaklar yaşanmaktadır.Yani baraj ve göletlerden kente pompalanan şebeke suyunun yarısı yeraltında zayi olmaktadır.Ayrıca su şebekesinin  alt yapısında kullanılan bu borular,kanserolojen üreten asbestli borular olduğu için Yozgat’ta kanser vak’aları da her geçen gün artmaktadır.

Önceki Belediye Başkanı Celal Köse,göreve gelir gelmez Yozgat’ta hem su şebekesindeki önemli orandaki  kayıp ve kaçakları önlemek,hem de asbest borularının kullanımını sonlandırmak amacıyla  ‘ASRIN PROJESİ ’adını verdiği   16 milyon avro keşif bedelli  ‘ YOZGAT MERKEZ İÇME SUYU VE KANALİZASYON ŞEBEKELERİ ‘ projesine 15.8.2022 tarihinde start vermişti.

Şimdiki Belediye Başkanı Kazım Arslan ise göreve geldikten sonra ‘ YOZGAT’IN ASRIN BELASI ‘diye nitelendirdiği bu projenin ihalesini  müteahhitin de isteği üzerine 5.6.2024 tarihinde iptal etmişti.2 yılda  8 milyon avro harcanarak alt yapı çalışmalarının % 52’sinin bitirildiği   ‘ YOZGAT MERKEZ İÇME SUYU VE KANALİZASYON ŞEBEKELERİ ‘ projesi İLBANK tarafından yaklaşık 7,5 milyon avro keşif bedelle  21.10.2025 tarihinde yeniden ihale edildi.İhale şartnamesine göre, 300 günde tamamlanıp 9 Eylül 2006’da teslimi öngörülen ikmal inşaatının  geciktirilmeden zamanında tamamlanması  için Belediyenin bu projeyi adım adım takip etmesi gerekmektedir.

5 - Belediye Başkanı Kazım Arslan’ın önerdiği gibi,gerek bu yıl ve gerekse önümüzdeki yıllarda bol yağış düşmediği takdirde  kentimize en yakın baraj veya göletlerden su temini amacıyla  gerekli planlamalara ve hazırlıklara şimdiden başlanmalıdır.

Ancak,ne hazindir ki ,personelinin aylık maaşını ödemekte oldukça zorlanan ve halen önemli ölçüde finansman problemi yaşayan Yozgat Belediyesinin böylesine yüksek maliyetli  projeleri gerçekleştirme konusunda maddi gücü yoktur.Bu durumlarda Yozgat Belediyesi iktidar tarafından mutlaka desteklenmelidir.

UZUN LAFIN KISASI

Netice itibariyle kuraklığın yeniden yol açtığı  su sorunumuza  şimdiden kalıcı  çare bulunmalıdır.

Aksi halde,susuzluk yalnızca musluklarda değil,bütün hemşehrilerimizin iç dünyasında da derinleşir.

Dahasını yazmaya elim varmıyor.

Dilerim ; Cenab-ı Mevla  şimdilerde su ile  imtihan edilen bu şehri ve bu garip şehirde yaşayan herkesi gelecekte bol suya ve  feraha kavuşturur.

Osman Hakan KİRACI