SORGUN MU YOZGAT MI ?

Tarihi sürece baktığımızda, Yozgat ile Sorgun kadim yerleşim yeri olarak karşımıza çıkar.  Sorgun “Nahiye” ve “Kaza” daha sonra  ise “İlçe” olarak idari değişimler yaşamıştır. Tabi ki beş asrı aşkın geçmiş süreçten söz ediyoruz. 

Yozgat; coğrafik ve tarımsal kavramdan müteharrik  ve     işlenmemiş arazi, boz, hayvan otlatılan arazi anlamına gelen   “Yoz”  ile  “ Türkistan/ Orta Asya Türkçesindeki  “ yurt, ev,  yuva”  anlamına gelen “Gat” sözcüğünün ittisaliyle “Yoz”ların  “Kenti/yurdu” yani “YOZGAT” şeklinde yazılı ve sözlü tarihe geçerek dillerde pelesenk olmuştur. Bir dönemde ise, Oğuz Türkmenlerinin  “Bozok” kolunun yurt edinmesiyle “Bozok” olarak anılmıştır.

Sorgun ise , “Köhne-i Kebir”  ve  “Yeşilova” adıyla anılsa da nihai olarak tekrar kadim ismi  “Sepetçi söğüdü” anlamına gelen “Sorgun” ismiyle müsemma kılınmıştır.   Ne ilginçtir ki, kadim (eski) ve büyük mealindeki  “Köhne-i Kebir” ‘ ismi bugüne ışık tutan cinsten. “Eski” ve “Büyük”ten mülhem  “Kadim yerleşim yeri” anlamı taşır.

Neyse, bu özlü kadim hatırlatmadan sonra konuya dönmek isterim.

Yozgat mı, büyük Sorgun mu?

Sorgun, Yozgat’la birleşip bütünleşmeli mi?

Osmanlı Türkçesiyle Sorgun, Yozgat’ın mülhakatıdır. Yani bağlı yerleşim yeri. Aslında bu konuya şöyle de bakmak lazım en basitiyle,  eskiden Yozgat ile Sorgun arası takriben 35 Km idi,  Yozgat ile Yerköy arası da 37 Km idi. Ya şimdi? Eskiden Yozgat ile Sorgun arasında hiç  yerleşim yeri de ışıklandırma da yoktu haliyle, kapkaranlık bir yol güzergahı  idi ; geceleri ıssız, karanlık, gündüzleri ise ıssız ve sessiz. Yerköy de aynı idi. An itibarı ile bakıp/gördüğümüzde sanki şehir içinde gibi, seyrüsefer yapıyoruz. Her taraf işyeri, mesken, yerleşim yeri.  Yani artık yerleşim yerleri birleşik vaziyet almış durumda.

Bahusus, Yozgat ile Sorgun arası çoktan birleşmiş zaten. Muslubelen,  Çalatlı, Bozok OSB, Yimpaş tesisleri bu yandan;  otonomi ve sanayi işletmeleri o yandan derken, arada bir 10 km kalmış diyebiliriz. 

Tarihi sürece bakınca da, Fakıbeyli ve Kızıltepe köylerinden itibaren komşu yerleşim yerlerinin  Sorgun kazasına bağlı olduğunu görmek tarihi bir gerçek. Demem o ki, Yozgat ile Sorgun bitişik zaten. 

Aslında, şehrin batıya inat, doğu tarafına gelişip genişlemesini, şehri kuran  Cebbaroğlu/Çapanoğlu da görmüş ki, Kızılkoca (yassıağıl)’dan taşımış eski Yozgat’ı bugünkü yerine. O yüzdendir ki, Çalatlı Köyü’nden itibaren  Sorgun’a bağlı civar köyler. Demem o ki, bu gidiş ve doğuya kayış, birleşerek güçlenmeli. “Büyükşehir” doğmalı topyekun güçlü olarak. Adı da “Bozok” olsun isterseniz.

Sorgun her geçen gün gelişmekte, büyümekte genişlemekte. Bunu da görüp bilenlerimiz var elbette.  

Hani her zaman demiyor muyuz, “Yozgat ile Sorgun birleşsin” diye?... 

Elbette ki Yozgat il, Sorgun da  ilçe.  Gel gör ki, fiili durumla örtüşmüyor, çelişiyor adeta. Bir çok konuda Sorgun önde değil mi yani?.. Halk nazarında ve hareketlilikte, Yozgat’ta yaşayanlar mı,  Sorgun’a daha sık  gidip-geliyor,  Sorgun’da yaşayanlar mı Yozgat’a daha sık gelip-gidiyor?

Toprak sanayi, ticaret, kültür, gastronomi, termal kaynaklar...Hatta oto sanayi deyince, hastane deyince  akla Sorgun gelmiyor mu? Sorgun  Devlet hastanesi adeta bölge görevi üstlenmiyor mu? Tahıl, bakliyat hâkeza..  Yozgat ve köylerinde yaşayan çiftçiler; hububat, tohum alım-satım işlerini Sorgun’dan karşılamıyor mu? Hatta altın-döviz piyasası Sorgun’da mı cazip  ve canlı  Yozgat’ta mı; oto-alım satım, araç piyasası hangisinde daha hareketli? Damak tadı, gastronomi, Sorgun’da mı çeşitli ve daha zengin,  Yozgat’ta mı?  Hatta, il genelinde bir kıyas yapıldığında, oto sanayi işlerinin en fazla Sorgun’da görüldüğü görülmüyor mu?

Ülke ulaşımı açısından da öyle, Kayseri ve Karadeniz hattı, güney kuzey bağlantısı yani. Bu ulaşım güzergahı, Atatürk Yolu’ndan daha cazip ve hareketli…Yozgat ile iç içe olursa Sorgun, Yozgat daha da ilerler ve bütünlük oluşturur. Hani her ilin “buçuk” plakası var denilir ya espiri de olsa.  Yozgat mı il, Sorgun mu İl? sorusu zihinlerde dolaşmadan,  Sorgun, vilayete rakip olmadan/ rakip oluşturulmadan iç içe olsun isterim. İl topraklarının ortası olarak da Sorgun merkez olmaktan çıkar, Yozgat tam da fiziken ve konum itibarı ile merkez olur tam anlamıyla.  İl merkezine uzaklığı bahane eden  ilçe halkı, Sorgun’a değil, il merkezine gelmiş olur yani!. Sorgun civarındaki ilçeler böylelikle il merkeziyle bütünleşir. Kayseri’ye, Sivas’a, Tokat’a gitmekten geri kalır yöre halkı.

Sorgun, zaten Yozgat’ın  merkez ilçe ve  diğer bir çok ilçesini bağrına basıp kucaklamış bile...Yozgat’ın 14 ilçesinden birçoğu Sorgun’u merkez edinmiş vaziyette zaten. Sanırım geriye Yerköy kaldı sadece. Kamu hizmeti ve istihdamda bile çalışanlar Sorgun’na gidiş-dönüş yapmıyor mu yani? Sorgun, Yozgat ile birleşmiş yani. Ne derseniz deyin?

Sorgun, Yozgat ile birleşsin de ilçeler arasındaki bu ayrılık sona ersin derim?..

Hatta, Sorgun oto sanayi’nde Şefaatli’den aracını tamire getiren bir hemşehrimi görünce, müşahede ettim  bizzat…Ne dediği bende saklı.  Allah aşkına, inşaat işçiliği ve sebze-meyve sektöründe Sorgun’lular hakim değil mi Yozgat’a? 

Gelin canlar, Yozgat mı Sorgun mu? Söylemi/ikilemi kalksın aradan, birleşin gitsin derim. Birlikten kuvvet doğar, “İl” daha da kuvvet kazanır ve ilçeleri ihata eder. Topyekun birliktelik oluşur  vilayet bazında.

Bilmem büyükler ne der,  ne demez?

Siyasi  irade ve mülki idare ne buyurur?