Aslında, çarşıda-pazarda konuşulan bir konu idi muhtarlıkların kaldırılması. Hele hele “Köy muhtarlığı” neyse de “Mahalle muhtarlığı katiyetle kaldırılmalı”, görüşü her dem dile getirilmekte idi. Nitekim, devletin üst kademelerinde gündeme getirilmesiyle konu yine ateşlendi bir anda.
Arapça, seçme, seçilmiş, tercih edilmiş anlamına gelen “Muhtar”, 5 yıl görev yapmak üzere 4 ihtiyar üyesi (âzâ) ile birlikte göreve getirilen yönetici olup kamu görevlisi sıfatı taşır. Köy ve mahalle muhtarlığı olarak ikiye ayrılır. Köy muhtarlığı, tüzel kişiliğe sahip olup, bütçesi vardır. Mahalle muhtarlığının ise tüzel kişiliği de yoktur bütçesi de.
Ülkemizde bugün itibarı ile 50 bin 516 muhtarlık mevcut olup 18 bin 213’ü köy ve 32 bin 314’ü ise mahalle muhtarlığıdır. Tabi ki, 30 büyükşehirdeki köy tüzel kişiliği kaldırılıp mahalleye dönüştürüldüğünden mahalle muhtarlığı sayısı fazladır.
Yozgat’ta ise 554 köy muhtarlığı ve 241 mahalle muhtarlığı vardır. Özellikle, mahalle muhtarlıklarının kaldırılmak istenilmesinin sebebi, vatandaşların talep ve sorunlarını doğrudan belediye başkanlığına ulaşmakla, çözüme kavuşturması olsa gerek. Köy muhtarlığı ile kıyaslandığında kısmen doğrudur.
Köylerde, devletle, şehirle, diğer yerleşim yerleriyle ilişki kurarken, yahut temsil noktasında muhtar söz sahibi ve bilir kişi görevi görür adeta. Özellikle köye gelen kamu görevlileri de her hâlükârda muhtar ile temasa geçer. Hal böyle olunca da, muhtarın bir odası şarttır. Adeta köy konağı gibi işlev görür. Aslına bakarsanız, muhtardan ziyade muhtarın karısı yorulur, ter döker. Hani muhtarın karısına atfedilir ya; “Muhtarın karısıyım/Köyün yarısıyım”la başlayan espiri.. Haklıdır kendince. Geleni/gideni ağırlayıp ikram yapmaktan yorgun düşer, bitab kesilir.. Bazı köylerde ise, bekçi de yapar bu işi!..
Muhtarın veya muhtarlığın görevinden ziyade, aldığı ücret ve aday sayısı gündem oluşturur aslında. Bu ücrettir ki, rekabetli yarış dolayısıyla küskünlükler/dargınlıklar bitmeden görev süresi bitiverir bir çok yerde. Dahası, kan dökülür, dostluklar kalkar ortadan, husumetler artıkça artar. Bu nedenle de, sırf taraf olmayım diye aday olanlar da vardır.
Mahalle muhtarlıklarının, büyükşehirlerde nüfuzu/nüfusu daha fazla elbette. Küçük illerde mahalle muhtarını bir şekilde /bilvesile görebilir veya rastlayabilir. Belki de büyükşehirlerde, muhtarını hiç tanımayan mahalle sakini/sakinleri vardır?.
İslam fıkhında bir ibare geçer bazen “Muhtar olan görüşe göre…”diye. İlgimi çeker bu söz. Yani tercih edilen veya uygun olan anlamına gelir ki, ben de muhtar olan görüşe göre “Mahalle muhtarlığı kalkmalı” diyenlerdenim. Değil büyükşehirlerde, küçük illerde bile onlarca aday olduğunu tahayyül edecek olursak, rakam oldukça fazla. Mahalle muhtarının da yapacağı iş var mı? Elbette vardır. Ancak, belgeler elektronik ortamda, sorun ve talepler doğrudan belediye ekiplerince/görevlilerince yürütülmektedir. Hal böyle iken, “Mahalle muhtarlıkları kaldırılmalı” görüşü ağır basmakta.
Aslında şu soruda gizli cevabı: mahalle muhtarı belirli bir süre olmasa/izinli olsa kim arar sorar? Ama, köy muhtarı olmayınca/izinli olunca herkes muhtarı arar sorar. Âmiyâne tabirle; eksiği/gediği, hastası/sayrısı, kırığı/çıkığı olan muhtara koşar köylerde.
Peki mahalle muhtarlığı kaldırılınca mesele çözülür mü bilemem?... Çünkü büyükşehirlerde köy tüzel kişiliği olmadığından, o şehirlerde hiç muhtar olmayacak demektir.
Dahası, siyasi erkan oy kaybını hesaba katar mı bilemem?
Bu iş oldukça, tartışmalı en baştan. Mahalle muhtarlıkları kaldırılmasın, ücret verilmesin denilse, aday azalır. Rekabet ortadan kalkar. Belki de hiç kimse aday da olmak istemez. Madem mahalle muhtarlıkları kaldırılacaksa, o zaman nüfusu az olan köylerde de muhtarlık kaldırılsın, nüfusu 10’ dan aşağı olan onlarca köy var gibi görüş ve tartışmalar alır gider başını…
Hadi hayırlısı bakalım, söz devletin!.
