KIRIK SOKU MU KIRIK SOFU MU?

Kırık Soku Köyü, Yozgat merkez ilçenin 10 km kuzeyinde Sungurlu yolu güzergâhının 3 km içerisinde bulunan kendine has Abdal kültürünü yaşatan  ve davulu-zurnası ile bilinen bir köy. Bu yönüyle de bazen “Adallar Köyü” olarak da söylenir. Şimdiki adıyla müzisyenleriyle meşhur köy.

Yozgat şehir merkezindeki, “Ramazan Davulcuları” çalmazsa, çoğu sahura kalkamaz/uyanamaz dediğimiz çalgıcıların köyü. .

Dahası, geçtiğimiz günlerde ölüm yıl dönümünde bir kez daha hatırla hatırladığımız yad ettiğimiz “Neşet Ertaş”ın bir zaman gezip tozduğu köy.

Neden” Kırıksoku” nereden almış bu adı?

Köy adları, hiç kuşkusuz sıradan bir isim değil;  bir hikayesi, bir yaşanmışlığı ve bir hatırası vardır.

 Bir de hani deriz ya, “Şehir Efsanesi”?

Üstüne basa basa, vurgu yapa yapa, altını çize çize söyleyip yazdığım bir cümlem var “ Yozgat yöresi bâkir” …  İşlenmemiş, incelememiş, sibakı/siyaki, öncesi/sonrası dikkate alınmadan yazılıp çizilmiş isimlerle dolu. Hele de hele, nasıl oldu da/olmuş da “Deremü’minli”  köyünün adı “Deremumlu”ya dönüşmüş?... Akıllara ziyan!..

Kırıksoku adına gelince,  “Kırık “ ve “Soku”  kelimelerinden birleşerek oluşan bir isim. Ülkemizde onlarca “Kırık” adını taşıyan yerleşim yeri mevcut. Yerleşim yeri adları özellikle Osmanlıca’dan günümüz Türkçesine geçiş döneminde, hatalı okuma/yazma ve ne manaya geldiğini sorulmadan/sorgulanmadan kullanılagelmiş. Yozgat ve Çapanoğlu (Cebbaroğu) isimlerinden tutun ki; Sorgun (sor da gon), kaya/kaba,  boz/yoz, bek/bey… gibi içerikler özellikle noktalama nedeniyle bazan da harfin farklı okunmasına dayalı olarak zihinlere yanlış yerleşmiştir.

“Kırık Soku” da böyle olamaz mı?

Osmanlıca belgeleri incelediğimizde, “Kırık Sofu” olarak okunmaktadır. “Sofu” daki (f) tek noktalıdır  ve hep öyle yazılıdır/yazılmıştır. Ne oldu, nasıl oldu da  (f) harfine iki nokta konularak  (k)/ (kaf) oldu?.  

Kimse sorgulamadı mı, niye bu kadar değişim meydana geldi?. Galat-ı meşhur, lisan-ı fasihten evladır” öyle mi dersiniz?..

 Köyde  “Kırık” bir “Soku” taşı varmış da ondan bu ismi almış…mış... mış... efsanesi meşhurlaşmış, kitaplaşmış.. Çık işin içinden, nasıl çıkacaksan?.

Peki?…

Dönem itibarı ile çevrede, (Yozgat yöresinde)  ”Kırık Yahya”, “Kırıkali Fakılı”, şimdiki komşumuz “Kırıkkale” isimleri varken, niye ve nasıl bu efsane oluşturulur?. Anlamak hayli zor hakikaten.” Kırık Sofu” olmaz mı?. “Soku”nun  “Kırık”ı olur da,  “Kale”nin “Kırık” ı olmaz değil mi? 

Kırık, mâlum olduğu üzere, Anadolu’ya yerleşen oğuz Türkmenlerinin aşiretlerine mensup bir topluluktur.   Bazen, o topluluğun, aşiretin bazen de o topluluğa mensup meşhur lider ya da önderin sofi/sûfi”nin adı verilir genellikle. Nitekim böyle de olmuştur.

Ayrıca, Akdağmadeni yöresinde de yine “Karasofu” diye bir eski yerleşim yeri mevcuttur. Burayada mı  “Kara soku” diyelim?

 Demem o ki; “Kırık” topluluğuna mensup bir “Sofi”nin yerleşmesiyle “Kırıksofu” adını almış, zamanla “Kırıksoku” şekline dönüşmüş/dönüştürülmüştür. 

Hakeza, aynı yörede bugün halk arsında  - z kuşağı bilemez-  “Kırıklı” diye  bilinen, “Kırıkalifakılı” şimdiki adıyla “Güneşli” köyü,  “Kale” yakınında  bulunan “Kırık”  köyünün birleşmesiyle  oluşan “Kırıkkale” isimleri bize neyi çağrıştırmalı?.

Efsaneyi bırakıp, gerçeğe dönmemiz gerek!...