Serde olunca araştırmacılık, kendimi Yozgat-Tokat hududunda buluverdim. Gitmediğim, görmediğim yerlere gitmek heyecanıma heyecan katar.
Kısmet de Hacıilyas Köyünü görmek varmış!…
Haymana üzerinden gelerek, Cihanbeyli aşiretinden Sancıoğullarının da yurt edindiği, oğuzların Çepni boyuna dayanır “Hacı İlyas”… Konar göçer hayat süren Zile yörüklerine tabidir aynı zamanda da…Komşu Çandır köyü kurucuları gibi Karaağaç Karyesi (köyü)’nin kışlak olarak kullanılan yerleşim yeridir.
Çepni deyince, Kelkit vadisinden göç eyleyip Çekerek ırmağı havzalarına yerleştiği malumdur. Bozok topraklarına da gelip yerleşirler haliyle. Ki, Çepni Çunkar adlı eski yerleşim yeri, bugün Çepni-Buzluk Köyü olarak bilinir Kadışehri’nde. Boğazlıyan civarında da “Çepni” adını taşıyan köyler mevcuttur.
Neyse…Konumuza dönelim.
Evet, yolumuz “Hacı İlyas” köyüne düştü. Adına takıldı aklım nereden geliyor acaba diye? İmdadıma yetişti arşiv kayıtları, temettüât ve tahrir defterleri. Bölgeyi yakinen tanıyan, araştırıp yazan Doç.Dr Ebubekir Güngör’ün çalışmaları ışık tuttu elbette. Kastamonu, Antalya, İzmir ve Sivas illerinde de var aynı isimli köyler. Belli ki, Çekerek Irmağı vadisinin münbit topraklarını (Karaağaç Köyü muhitinde) kışlak olarak kullanılmasıyla meskun hale gelmiş. Yerleşime açan Türkmen topluğunun adıyla da müsemma kılınmış “Hacı İlyas” diye. Mezkur “Karaağaç “ ise şimdilerde mevkii adı olarak geçmektedir. Uzun yıllar kışlak olarak kullanılmasını müteakiben, 1800’lü yıllarının ikinci yarısında yerleşik köy düzenine geçilmiştir.
Anadolu’nun Türkleşmesinde öneme haiz Çepni Türkmenlerinin yerleştiği, hayvancılığa elverişli münbit toprakları kışlak edinir, konar göçer “Hacı İlyas Oymağı” mensupları. Derken “Sancı” oymağından gelen aileler.
Hacı İlyas, 1840’lı yıllarda 6 hanede 22 kişinin ikamet eylediği bir küçük iskan alanı, 1990’lı yıllarda 650 kişi yaşamakta bugün itibarı ile 290 civarındaki yaşıyor. Rakım ise, 880 metre.. İlçeye 24 km uzaklıkta.
Tarihi sürece bakıldığında, önceleri Sivas ile Amasya illerine bağlı bu idari birimler, Osmanlı döneminden bugüne Tokat’ın Zile kazası, Kızılkünbed nahiyesine bağlı. Nitekim, Tokat ilinden Yozgat’a geçer idari bağlılık. İdari ve isim değişikliklerine bağlı olarak, 1928 yılında Yozgat’ın Sorgun kazasının, “Eski Nahiyesi” ne bağlı 52 köyden biridir. “Hacı İlyas”; Hacıköy- Çekerek’ bağlı, daha sonra, Mamure ve Aydıncık (1991 yılda ilçe) ilçesine bağlı olarak sıralanan en kuzeydeki köyüdür Yozgat’ın.
Eski kayıtlarda ayrı yazılan köy adı, TDK’da da yer aldığı üzere birleşik şekilde “Hacıilyas” olarak yazılmakta..
Arkeolojik sit alanı olarak ilan edilen (2018) Kaletepe mevki’i eteklerinde kurulu bulunan köy, heyelan tehlikesiyle devlet tarafından “Afet Evleri” yapılınca, daha güney tarafa doğru yerleşime açılarak, ırmağa ve ilçeye doğru yakınlaşmış, uzun ve geniş bir alana kurulu” Hacıilyas“.
Hacıilyas’ın ılıman iklimi ve münbit toprakları insanına da nüfuz eylemiş haliyle. Salih Koca amcanın sahavetvâri teklifiyle kiraz bahçesinde ikram kısmet oldu. Verimli topraklar, meyve, sebze…Elbette ki, büyük fırsat ve nimet “Çekerek suyu”… Ziraat ve hayvancılık bolca yapılıyor.
Koca, soyadını duyunca akıllara “Kadir Hoca”nın gelmemesi büyük nâkıslık olur. 1970’li yılların, yörede, dini ilimlerle mücehhez, donanımlı, meşhur olarak bilinen “Abdülkadir Koca” hocaefendinin, ilmî mirası devam ediyor olacak ki, “Koca” soyadını taşıyan aileler başta olmak üzere köyde hafız ve din görevlisi eksik olmamış ve olmuyor da maşallah. Necmeddin Yıldırım, İlyas Şimşek, Bilal Koca, Yozgat İl Müftülüğü Şube Müdürü Murat Koca hakeza. Bir çok hafız yetişmiş, derken diğer yandan, İmam-hatip Seyfettin Çekiç…. Sözüm o ki, ilim irfanı ihmal etmemiş hiç…Milli ve manevi, sosyal kültürel güzellikleriyle bir köy “Hacıilyas”…Ankara’da kurulu ve faaliyet gösteren dernek marifetiyle düzenlenen yaz şenlikleriyle sürdürülegelmekte köyün sosyal ve kültürel değerleri. Alt ve üst yapı açısından da mamur bir köy.
İşte böyle bir köy “Hacıilyas Köyü!....
