Bugün itibarı ile Türkiye’nin tescilli tam ortası olan Yozgat, elbette ki, Anadolu’nun Türkleşmesinde önemli rol oynayan “Barak” ve “Çepni” Türkmenlerinin de yurdudur.
“Barak”, “Tüylü, kıllı” anlamını taşır, “Çepni” ise “Cesur, savaşçı”…
Aslında yabancı değiliz bu her iki isme…”Çepni” de bizim “Barak” da bizim. “Barak” deyince, Sarıkaya ilçesine bağlı “Baraklı Köyü”nü ve Sarıkayalı sanatçı hemşehrimiz Selahattin Bölük’le özdeşleşen “Barak Kızı” türküsünü hatırlamamak olur mu? ,
Barak Türkmenleri; Oğuzların Bozok koluna mensup topluluklar olup, Horasan’dan çıkıp, Erzurum, Erzincan ve Sivas üzerinden Yozgat’a yerleşmişlerdir. Barak Türkmenlerinin hafızasında yer edinen efsanevi lideri “Firuz Bey”in adını taşıyan bir köy daha vardır Sarıkaya-Boğazlıyan civarında. 1700’lü yıllardaki kayıtlarda zikredilen “Firuzbeyli” Köyü zamanla lağvedilmiş olmalı ki, sonraki yıllar da adına rastlanılmamaktadır.
Baraklar, farklı nedenler ve şikayetler üzerine 17.yüzyılda Culap (Urfa), Antep (Araban) ve Rakka (Suriye) yöresine (Barak ovası..) sürgün edildikleri bilinir. İsterseniz, bu olayı döneminin şairi Dedemoğlu’ndan dinleyelim:
Toplandık aşiret geldik Culap’a
Baş bend, Firuz beyin değil mi?
Emretti beyler konduk yan yana
Hacı Ali’nin yurdu Seylan değil mi?
“Dedemoğlu” söyler, aşkın bağından
Aşırdılar bizi, Yozgat dağından,
Anadolu, Sivas şehri sağından
Düşürdüler bizi şu düz çöllere…
Yine, komşu Kayseri, Nevşehir, Çorum, Kırşehir ve Kırıkkale illerinde de “Barak” isimli yerleşim yerleri mevcuttur.
“Çepni” de tanıdık gelen isimlerden değil mi? Kadışehri ilçesine bağlı “Çepni” ve Boğazlıyan ilçesine bağlı “Çepni” köyü, hatta iki köy…Yazıçepni, Dereçepni”..
Çepniler, Oğuz Türkmenlerinin üçok koluna dayanan topluluklar olup, Karadeniz ve Doğu Anadolu üzerinden, Kelkit vadisinden; Erzurum-Erzincan, Amasya, Sivas derken Yozgat (Bozok) topraklarına yerleşmişlerdir. Yozgat’ın, özellikle Çekerek Irmağı kenarlarında, bugünkü adıyla Kadışehri ilçesine bağlı Çepni-Buzluk Köyü (Çepni Çungar) ile Aydıncık, Hacıilyas, ve Çandır köyleri civarı başta olmak üzere, Boğazlıyan yöresine de yerleşmişlerdir. Yine ilçenin Yapalak ve Çalapverdi köylerinde de Çepni izlerine rastlayabiliriz.
Çepnilerin, konar-göçer ve yaylacılık kültürlerinin baskın olduğu bilinir. Temel geçim kaynakları tarım -tahıl üretimi- ve hayvancılığa dayanır.
Şu gerçek de bilinmelidir ki, bu yerleşim yerlerinin adı her ne kadar “Çepni” ve “Barak” olarak geçse de, halen yaşayanların bu boy ve kültüre mensup oldukları anlamı taşımaz elbette. Zamanla göç edilerek bir başka topluluk yerleşmiştir. Kafkaslardan gelip yerleşen aileler gibi. Ancak, köy adları değiştirilmemiştir.
