İSKOÇ HAVASI VE SALVADOR ALLENDE

Salvador Allende Gossens, (D.26 Haziran1908, Valparaiso, Şili - Ö. 11 Eylül 1973Santiago, Şili), Güney Amerika “Şili” de iktidara gelmeden önce bir Yahudi tüccar Skoç viskisi satıyordu. Öyle güzel satıyordu ki “Skoç viskisi Skoç havasıyla içilir” reklamı ile teneke kutulara bastığı havayı da beraberinde satıyordu. Skoç viskisini skoç havası koklayarak içmek isteyen saftirik Şili halkı da bu içi hava dolu tenekeleri bidolu para vererek aldılar.Allende iktidara gelince bu ve bunun gibi soytarılıklara son verdi.

Bunu neden anlattım?Yunanistan’da yapılan erken genel seçimlerde, henüz 16 yaşında bir lise öğrencisiyken tarihe “Önlük Hareketi” diye geçen öğrenci direnişinin önderlerinden olan AleksisÇipras’ın liderliğindeki Radikal Sol Koalisyon (SYRİZA)nınbüyük bir zafer kazandığını duyunca aklıma geldi.

Vahşi Kapitalizm, son yıllarda bizde de televizyonlarda değişik zayıflama aletleri, ilaçları, bitkileri, suları, hatta ayakkabıları, çamaşırları, titreyen korseler furyası aldı başını gidiyor. Daha öncede bal satışları furyası vardı. Çok vatandaşımız bundan çok zarar gördü. Maddi zarar görenlerin yanında sağlıkları tehlikeye girenler oldu. Dayı’mın nabız sayısı epey düşünce Çapa Hastanesinde kalp pili takıldı. Muayene sırasında doktorların ilk sorusu “televizyonlarda satılan baldan yediniz mi” olmuş. O baldan alıp yiyenlerin birçoğu kalp rahatsızlığı ve şeker koması ile hastanelere koşmuşlar. Bu reklamlar saniye ile satılan ve çok para tutan reklamlar. Bunları satanlar demek ki bu paraları kazanıyorlar. Bu reklamlara inanarak bunları alanlar bir faydasını görüyor mu acaba?Bilemem! Yorum sizin.Hele bir seferinde uyanığın birisi 20 liraya “Röntgen Gözlüğü” satıyorum diyerek verdiği banka hesabında yüz binleri götürmüştü. 20 TL. Karşılığında gönderdiği şey iki delikli ve ortasına renkli bir tüy takılmış karton parçasıydı. Şimdi daha da kötü şeyler üç otuz paraya satılıyor. Kameralı saatler, kameralı dolma kalemler, kameralı çakmaklar. Özel hayatımızın gizliliği diye bir şey kalmadı. Kimin yanında nasıl konuşacağımızı şaşırır hale geldik. Bu yetmezmiş gibi birde kızıl ötesi termal dürbünler satılıyor. Karşı apartmanda oturan kötü niyetli, ahlaksız, sapık kişi, duvarların ötesinde evimizde ne yaptığımızı gözetleyecek. Ve yolda giderken durdurup GBT kontrolü yapan devletimiz bunlarla ilgili hiçbir yasal düzenleme getirmiyor.

Ülkesinde bu soytarılıklara son veren Salvador Allende Gossens kimdi?

Şili’li devlet adamı ve batılı devletlerde serbest seçimle iktidara gelen ilk Marksist devlet başkanıydı. Ne var ki işçi sınıfının egemenliğinde bir cumhuriyet kurma amacını gerçekleştiremedi. Göreve başladıktan üç yıl sonra askerler, onun başkanlığını sürdürdüğü sosyalist iktidarı bir darbe ile ortadan kaldırdı
Burjuva bir ailenin oğlu olan Allende, liseyi bitirdikten sonra doğduğu kent olan Valparaiso´da tıp eğitimi gördü. Solcu politik gruplarda çalışarak kısa zamanda öğrenci liderliğine yükseldi. DiktatörCarlos İbanez´e karşı mücadelesinden dolayı tutuklandı ve 1932´de tıp diplomasını aldıktan sonra üniversiteden uzaklaştırıldı. Bir yıl sonra tanınmış birkaç solcuyla birlikte Komünist Parti´nin Marksist alternatifi olarak gördüğü PartidoSocialista´yı (Sosyalist Parti) kurdu.

1937´den başlayarak milletvekili, 1967´den sonrada Senato Başkanı olan Allende,oyların mutlak çoğunluğunu (% 36,3´ü) kazandı. Altı hafta sonra hedefine ulaşarak Başkanlık Sarayı'na taşındı. Demokratik hukuk devleti, ayrıca parti, toplantı ve basın özgürlüğünden yana tavrıyla Hükümetteki “Hıristiyan Demokrat Partisi´nin oylarını da almıştı.

Allende, Şili´yi sosyalist bir topluma yani İşçi Sınıfının Cumhuriyeti´ne dönüştürmek istedi. Mallara el koyarak ve mülkü dağıtarak büyük sosyal farklılıklara karşı savaştı.15 yaşından küçük çocuklara, gebe ve emziren annelere parasız olarak günde yarım litre süt dağıttı. En düşük gelirleri üçte iki oranında yükseltti, buna karşılık devlet memurlarının ücretlerine bir üst sınır koydu.
Hemen tümüyle ABD´lilere ait olan bakır madenlerini ve yabancı işletmeleri devletleştirdi. 1970 Kasımında Küba ile diplomatik ilişkilerin yeniden kurması, ABD ile ayrıca bir sürtüşme nedeni oldu.
Her ülkede hainler ve satılmışlar oluyor. Allende'nin sosyal ve politik girişimlerinin başlangıçtaki başarılarına karşın bir yıl önce devletleştirmeyi oybirliğiyle kabul etmiş olan muhafazakârmuhalefet, ABD´nin baskısıyla 1972 Şubat´ında danışma koşulunu koydu ve Allende bundan sonraki devletleştirme işlemlerinde Parlamentonun iznini almak zorunda kaldığından politikasını sürdüremedi.

1973 Ağustos´unun sonunda Allende tarafından silahlı kuvvetlerin başkomutanlığına getirilen General AugustoPinochet ülkenin karışık durumundan yararlanarak 11 Eylül 1973 tarihinde bir darbe girişiminde bulundu. Bunu yaparken CIA'in yoğun desteğini gördü.Başkanlık Sarayı'na yapılan saldırılar sırasında Salvador Allende ‘ye teslim olması çağrısı yapıldı, fakat o askerlere teslim olmayı reddetti ve intihar etti.Kısa bir süre sonra, darbeciler, Allende'nin intihar ettiğini duyurdu. Resmi duyuruda otomatik tüfek ile intihar ettiğini ilan ettiler. Ölümünden önce, Fidel Castro'nun kendisine hediye ettiği ve elinde tuttuğu AK-47 marka silah ile birkaç kez fotoğraflanmıştı. Allende, bu silahla ölü bulundu.

Ölümünden sonra Pinochet anayasayı geçersiz kılarak askeri bir diktatörlük kurdu.
Yazımı sabırla sonuna kadar okuduysanız, Allende ileAleksisÇipras’ın ortak yönleri de dikkatinizden kaçmamıştır.Dilerim komşumuz Yunanistan’da böyle şeyler olmaz, AleksisÇipraz aynı akıbete uğramaz. Önce Yunanistan daha sonra da onu örnek alandiğer komşu ülkeler, siyasal ve ekonomik olarak istikrara kavuşurlar.

28.01.2015