BİZİ TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN

                
 22.08.2018 YOZGAT'IN ve YOZGATLININ GAZETESİ SIK KULLANILANLARA EKLE  
 
 
Arama
 
Google
 
Şu anda
:
216
Dün
:
4633
Toplam
:
14364359
A'dan Z'ye A.Kadir ÇAPANOĞLU
GÜLCEMAL
capanoglukadir@yahoo.com.tr
Daha bilgisayarlarla tanışmamıştık. Yani her aklımıza takılan şeyi başta Google hazretleri gibi var olan arama motorlarından birine sorma şansımız yoktu. Birkaç gece üst üste hep aynı rüyayı görmüştüm. Rüyamda kalın kışlık asker elbiseleri gibi ama kurşuni beyaz kırçıllı renkte ( bir zamanlar çöpçülerin kıyafetleri bu renkte idi) kıyafetler ve aynı renk üstten bağlı kulaklıklı şapkaları ile epeyce kalabalık bir grup, yarı kızgın yarı kırgın bir ifade ile geminin makine dairesi olduğunu tahmin ettiğim bir yerde, bana sitem ediyorlardı. Şöyle söylüyorlardı; “Biz Gülcemal’in personeliyiz ve sıkıntı içindeyiz neden kimse bizimle ilgilenmiyor?”
Bu rüyayı birkaç kere görünce etkilenmiş her zaman yaptığım gibi önce eşime anlatmış sonra da zamanın her şeyi bilen her konuda ahkâm kesen gazetecisine gönderdiğim bir faks mesajı ile rüyamı anlatmış bu konuda bilgisine başvurmuştum. Bana bir telefon açma zahmetine bile katlanmadan gazetedeki köşesinde bir makalesinin içerisine gizleyerek ben müneccim değilim bana rüyanızı sormayın anlamında bir iki cümle yazmıştı. Tabi mesaj bana idi, okuyunca büyük bir kırgınlık yaşamıştım. Bir okuyucusu olarak beni hafife almıştı, yazdığı gazeteyi o gün bırakmıştım. İyi ki bırakmışım, şimdi borazancıbaşılık yapıyor. Günümüz yazarları içinde en çok Sayın Can Ataklı’yı severim. Ne zaman kendisine bir mail atsam mutlaka iki satırda olsa cevap yazar.

Cennetmekân büyük dedem Mahmut Celalettin Bey ve Muaveneti Milliye Cemiyeti hakkında araştırma yaparken Gülcemal tekrar aklıma geldi. Bu defa medeniyetin verdiği imkânlarla kendim araştırdım.

Evet, Gülcemal bir vapurun adı imiş, hem de ne vapur. Osmanlı Seyr-i Sefain İdaresi tarafından 1911 yılında 25,110.60 altın liraya satın alınmış. Gemiye Sultan V. Mehmet Reşat’ın annesinin adı olan ve "gül çehreli, gül gibi güzel" anlamına gelen Gülcemal adı verilmiş… Geminin inşa maliyeti 200.000 sterlin imiş. 142 metre uzunluğunda, 14 metre genişliğinde ve su altında kalan kısmı yaklaşık 10 metre olan, üst güvertesi açık, iki bacalı, dört direkli, 5071 grostonluk geminin teknesi su geçirmez perdelerle 8 bölmeye ayrılmış. 5.000 beygir gücünde motoru, dakikada 52 devir yaparak dönen 7 metre çapında bir pervanesi varmış. Günde 85 ton kömür yakarak saatte 15 deniz milin üzerinde bir hıza erişebilen geminin depoları 1.100 ton kömür alabilecek kapasitedeymiş. Gemi kendi döneminin bir teknoloji harikası olarak görülmekteymiş. Yemek ve dinlenme salonları hayli geniş tutulmuş, geniş oyun yerleri, lüks restoranları, göz kamaştırıcı salonları ile lüks oteller ayarında yüzen bir saray görünümündeymiş. Geminin birinci mevkiinde 220 yolcu ağırlanıyormuş, ikinci mevki kamaraları yokmuş ancak alt kısmında 1500 göçmeni taşıyabilecek geniş koğuşları varmış. Mürettebatı 130 kişiden oluşuyormuş. İkizi olan Britannic gemisi ile beraber Belfast’da, (Kuzey İrlanda) inşa edilmiş ve 15 Temmuz 1874 tarihinde denize indirilmiş. İlk seferini Liverpool limanından New York limanına 30 Mayıs 1875 tarihinde gerçekleştirmiş. 1911 yılında satın alınan gemi ilk zamanlarında Türk askerlerini Yemen'e taşımış. Karadeniz limanlarına düzenli posta seferleri yapmaya başlamış. Sultan Reşad onunla Rumeli seyahatine çıkmış. 19 Haziran 1913'te Balkan Savaşı döneminde Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da kalan son askerlerini de Seman iskelesinden Gülcemal Vapuru getirmiş.. Hac zamanlarında binlerce yolcuyu Mekke'ye en yakın liman olan Cidde limanına taşımış. 1914'te I.Dünya Savaşı çıktığında Gülcemal asker taşımada kullanılmaya başlar, bir dönem hastane gemisi olarak da hizmet verir. 27 Şubat 1915 tarihinde, 5000 civarında askeri İstanbul’dan Gelibolu’ya götürürken İmralı adası önlerinde İngiliz denizatlısı E-14 tarafından torpillenir. Pruvasından yara alan gemideki askerleri kurtarmak için Şirket-i Hayriye, Cemal Kaptan idaresinde 67 numaralı Kalender adlı yeni vapurunu ve 27 numaralı Sahilbent adlı araba vapurunu olay yerine gönderir. Kurtulabilen askerler ve savaş malzemeleri birkaç gün içinde yakındaki Bolayır ve Lâpseki iskelelerine taşınırken Gülcemal de civardan yetişen başka teknelerce batmaktan kurtarılarak yedekte çekilip, 2 yıl sürecek tamiratı için İstanbul'a getirilir. Gülcemal batmamış ama onun batacağını sanarak yüzme bilmediği halde kendini denize atan birçok askerimiz boğularak can vermiş. Nedense ölü sayısı hakkında Osmanlı kayıtlarında herhangi ayrıntılı bir bilgi bulunmuyor. Ama İngiliz kaynaklarında ise, E-14 denizaltısı mürettebatının bu başarılarından dolayı, ‘öldürdükleri 4000 düşman askeri nedeniyle 20.000 Sterlin ödül aldıkları, ama geminin sivil amaçla kullanıldığının anlaşılması üzerine bu ödülün mürettebattan geri İstendiği kaydedilmiş.

II. Abdülhamid’den Japon İmparatoruna mücevherli imtiyaz nişanı ve diğer hediyeleri götürmek için 1889’da İstanbul’dan yola çıkan. 61 subay ve memur, 548 er ve erbaş olmak üzere toplam 609 mürettebat ile üç ay Japon sularında kaldıktan sonra Japonya’dan dönüşünde Kuşimoto açıklarında tayfuna yakalanıp 16 Eylül 1890’da kayalara çarparak batan. Kazadan sadece 69 denizcinin kurtulabildiği, Amiral Osman Bey de dâhil diğer mürettebatın hayatını kaybettiği. Şehit yakınları ve kazazedeler için yardım kampanyası düzenlendiği Ertuğrul Fırkateyni için her yıl anma törenleri yapılırken İngiliz kayıtlarına göre 4000 askerimizin şehit olduğu Gülcemal vapuru neden hiç hatırlanmaz. İstanbul’un yani Payitaht’ın burnunun dibinde İmralı adası yakında böyle bir facianın yaşanmasının utancından olabilir mi bilmiyorum. Benim rüyalarıma girenler, bana sitem edenler de acaba bu şehitlerimiz miydi?

Gülcemal savaşın sonunda 1918-1919 yılları arasındaki mütareke döneminde Yunanistan ve Mısır'daki esir kamplarında tutulmakta olan Alman askerlerini de Wilhelmhaven ve Hamburg limanlarına taşımış. Bu arada İstanbul, Selanik ve İskenderiye arasında seferler de yapmış. Kurtuluş Savaşı öncesinde 9.Ordu kumandanı Kazım Karabekir Paşa 12 Nisan 1919 günü İstanbul'dan Trabzon'a Gülcemal ile gitmiş. Gülcemal, Cumhuriyet döneminde Karadeniz, Ege ve Akdeniz hatlarında posta seferlerinde kullanılmış. 1920 yılında Amerika seferini yapan ilk Türk gemisi olma özelliğini üstlenmiştir. İsmet İnönü başkanlığındaki Lozan heyetini de taşımış olan Gülcemal Vapuru, Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi döneminde Yunanistan’dan Türkiye’ye gelecek göçmenleri, Selanik'ten İstanbul ve İzmir limanlarına taşımış. Hilal- i Ahmer Cemiyeti kayıtlarına göre 31 Aralık 1923 yılında 644 göçmen ile Samsun’ a doğru yola çıkan ilk vapur Gülcemal’dir. İşte mübadillerin dilinde efsaneleşen Gülcemal’i Gülcemal yapan unsurlardan biri de ilk gemi olmasıdır.

Vapur, Türkiye Cumhuriyetinin kurulması ile de hizmetlerine devam etmiş, 15 Mayıs 1923 tarihinde Trabzon yakınlarında Yosun Burnu'nda karaya oturduysa da Alemdar tahlisiye gemisi tarafından kurtarılmış. Atatürk de muhtelif gezilerinde Gülcemal Vapurunu kullanmıştı. 5 Haziran 1926'da Mudanya'da Gülcemal Vapuru Hatıra Defterine şunları yazmıştır. " Gülcemal Vapuru'nda gördüğüm intizam ve mükemmeliyet takdire değerdir. Genel Müdür Beyefendi'ye, geminin süvarisine ve bütün mürettebatına teşekkür ederim.

Gülcemal Vapuru, yaptığı fedakârlıklar ve verdiği mücadeleye bakılmaksızın sökülmüş ve tarihin derinliklerine gömülmüştür. Parçalandığı gün, 75 yıl gibi uzun bir hizmet ömrüyle ‘dünyanın en uzun süre çalışan 2. gemisi’ olarak adını tarihe yazdırmıştı.

Eğer cansız varlıklara da Gazi unvanı verilebilse idi, belki Gülcemal Vapuru’ da Gazi Gülcemal diye anılacaktı.

20.06.2014

Sosyal  Medyada  Paylaş

     
YAZARIN DİĞER YAZILARI
OKUR YORUMLARI
II. ABDÜLHAMİT’İN SERYAVERİ MÜŞİR AHMET ŞAKİR PAŞA (ÇAPANOĞLU)
İstanbuldan takip ettiğim biri olarak Şakir paşa ve çapanoğlu ailesinin bu memleket için ne kadar fedakarlıklar yaptıklarını okuyunca insanın içinde bir burukluk oluyor haksız yere sıkıntılar yaşamalarından dolayı ama onlara minnet duyarak saygıyla anarak Allah cc rahmet eylesin makamları cennet olsun
Mahmut kara -- 21.07.2018 02:02
II. ABDÜLHAMİT’İN SERYAVERİ MÜŞİR AHMET ŞAKİR PAŞA (ÇAPANOĞLU)
Merhaba Abdulkadir bey
Yazılarınızı ilgiyle takip ediyorum gerçekten şunu anladım eğer bugünkü teknoloji olsaydı Ahmet şakir paşa (yazık çok üzüldüm)dan diğer fedakar çapanoğlu aileleri çok daha düzgün anlışılırlardı. Maalesef çok değerli hizmetleri bulunan insanlar kendilerini ifade edememiş seslerini istedikleri biçimde ulaştıramamış ve büyük mağduriyet yaşamışlar. Ama bugün hakiki gerçekler gün ışığı gibi ortada o yüzden mekanları cennet olsun. Sizede ayrıca teşekkürler bu olayları daha düzgün biçimde bizlere ulaştırdığınız için ,

Saygılarımla,
MAHMUT KARA -- 20.07.2018 19:50
DEDEDEN TORUNA ÖVÜNÇ DUYULACAK 250 YILLIK BİR GEÇMİŞ
Acizane köşemde yayınladığım yazılarıma zaman ayırıp yorum göndermek lütfunda bulunan okuyucularımıza en kalbi teşekkürlerimi arz ederim. Sehven yorumlarının altına isim yazmayı unutan sayın okuyucularımın köşemdeki mail adresimden (yazı başlığının altında) bana ulaşmalarını hasseten rica ederim.Saygılarımla.
ABDULKADİR ÇAPANOĞLU -- 11.07.2018 10:46
DEDEDEN TORUNA ÖVÜNÇ DUYULACAK 250 YILLIK BİR GEÇMİŞ
Uzun süre okuyamadım okuduğumda engüzel yazı oldu emeğinize sağlık hocam
Adınız ve Soyadınız -- 09.07.2018 16:56
DEDEDEN TORUNA ÖVÜNÇ DUYULACAK 250 YILLIK BİR GEÇMİŞ
ELLERİNİZE SAĞLIK GERÇEK OLAYLARI SAPTIRMADAN BİREBİR GERÇEKLERİ SAPTIRMADAN UZUN ARAŞTIRMALAR YAPARAK YAPTOĞINIZ ÇALIŞMALAR İÇİN GÖNÜLDEN SONSUZ TEŞEKKÜRLERİMİ SUNARIM.
ARTO KAZANCIOĞLU -- 09.07.2018 14:24
YILMAZ GÖKSOY
Sayın Çapanoğlu,
Yılmaz Hoca'mı bu sabah ben de rahmetle yad ettim. Mekânı cennet olsun. Umarım Yozgatlı onu takdir eder ve unutmaz.
Selam ve saygılar.
Ahmet Yaşar Ocak -- 07.06.2018 23:29
TELTELİ
Yazınızı soluksuz okudum ve o günlere yetişemediğim için de hayıflandım . Bahsi geçen Şadiye hn ile babaannemin görüştüklerini hatırlarım. Hafızam yanıltmıyor ise bir defa ben de rast gelmiştim. Telteliyi ilk defa duydum. Belki de pişmaniyenin atasıdır. İyi günler dilerim Selamlar.
Hasan Levent Baykal -- 02.06.2018 13:43
ULUS, CEBECİ, SAMANPAZARI’NDA UÇAN DAİRE GÖRÜLDÜ
Ben de birkaç kez gördüm. En uzun sürelisi İzmir'de otururken Bornova üzerindeydi. Gece vakti ışıkları yana söne uzunca asılı kaldılar.
Ben bu uzay uzaylılar işinde 70 yıldır bir tek doğru cevap alamadım. Ne yerlisinden ne de yabancısından. Voyager'lar hala uzayın derinliklerinde uçup gidiyorlar. Uzay bomboş bir otoyol olsa neyse de, her tarafta her yöne doğru çok büyük süratlerle giden irili ufaklı taş yığınları var. Üzerine geldiğini bile görsen manevra yapıp kaçamazsın. Buradan Ay'a bile bir taşa çarpmadan gidemezsin. Dünyamız atmosferine her gün meteor veya meteorit dedikleri taşlar düşüyor. Arasından nasıl geçiyorlar? Bizi kandırıyorlar mı acaba?
Mehmet Rauf Aktolga -- 16.05.2018 07:08
ULUS, CEBECİ, SAMANPAZARI’NDA UÇAN DAİRE GÖRÜLDÜ
Sayın Çapanoğlu Beyefendi;

Yazınızı ilgiyle okudum. Bu tür konular ilgi alanım içindedir. Sizin gördüğünüz bu tür cisimleri bir kaç kez bende gördüm. Birinde çok yakından takip ettim. Fakat ne olduğunu kime anlattıysam anlam veremediler. Günümüzde daha çok görünür hale geldiler. Allah hayırlara vesile kılsın. Evrende yalnız yaşamadığımızı Yüce kitabımız bildiriyor, bizde iman edip inanıyoruz.

Kaleminiz var olsun. Saygılar Hürmetler.
Kadriye ŞAHİN -- 14.05.2018 21:10
ULUS, CEBECİ, SAMANPAZARI’NDA UÇAN DAİRE GÖRÜLDÜ
Zevkle ve nefes almadan okudum . Çok enteresan.
Levent Baykal -- 14.05.2018 20:22
YAZARA GELEN DİĞER OKUR YORUMLARI
Yozgat Gökhan BALCI
YOZGAT GAZETESİ WEB SİTESİ Yayın başlangıcı Mart 2006
YOZGAT Gazeteclik, Matbaacılık ve Reklamcılık Ltd.Şti. Kurucusu : Osman Hakan KİRACI
© Copright (Tüm Hakları Saklıdır. ) izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılmaz
Tel : 0 (354) 212 46 46 Sitemiz Basın Meslek ilkelerine uymayı taahhüt eder. / yozgatgazetesi@yahoo.com
FAX: 0 (354) 217 49 00