BİZİ TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN

                
 16.07.2018 YOZGAT'IN ve YOZGATLININ GAZETESİ SIK KULLANILANLARA EKLE  
 
 
Arama
 
Google
 
Şu anda
:
173
Dün
:
4633
Toplam
:
14105496
A'dan Z'ye A.Kadir ÇAPANOĞLU
ŞEYHÜLİSLAM YAHYÂ EFENDİ
capanoglukadir@yahoo.com.tr
Mescitte riya pişeler itsün ko riyayı
Meyhaneye gel ne riya var, ne mürai

Bırakın yalancılar mescitte yalan söylesin
Meyhaneye gel. Ne yalan var ne ikiyüzlülük.

Bu mısraların sahibi, Osmanlı devletinin yirmi yedinci şeyhülislâmı Yahya Efendi dir (1554-1644). Osmanlı şeyhülislâmlarının en değerlilerinden sayılır. Babası Ankaralı Şeyhülislâm Bayramzade Zekeriyyâ Efendi dir (öl. 1593). İlk eğitimini aile içinde görür. Abdülcebbârzâde Derviş Mehmet Efendi gibi devrin büyük ulema¬sından ders görerek yetişmiştir. Genç yaşında Atik Ali Paşa (1586), Haseki Sul¬tan (1589) ve Sahn medreselerinde müderrisliklerde bulunmuş, Üsküdar Valide Medresesi’ndeki müderrisliğinden sonra Halep (1595) ve bir yıl sonra da Şam kadısı olarak atanmıştır. Mısır, Edirne ve Bursa’da da kadılıklarda bulunarak ni¬hayet 1603 tarihinde İstanbul kadılığına getirilmiştir. Bir yıl kadar sonra bu va¬zifesinden azledilerek aynı yıl içinde önce Anadolu ve ardından da üç kere Ru¬meli kazaskerliğine getirilir (1604, 1609, 1617). Şeyhülislâmlığa atanmasından (1622) bir yıl sonra, Sadra¬zam Kemankeş Kara Mustafa Paşa’ya rüşvetçilikte ileri gittiğini ima etmesi üzerine paşa ile arası açılmış, paşanın Sultan IV. Murat’a Yahya Efendi aleyhinde yalanlar düzmesi üzerine azledilmiştir. Yerine getirilen Esad Efendi’nin vefatı üzerine (1625) ikinci olarak şeyhülislâmlığa getirilir, 7 yıl kadar daha bu makamda kalır. Son olarak, Ahî-zade’nin katli üzerine (1634) tekrar bu makam’a getirilmiş ve ölene kadar da bu makam da kalmıştır (1644). Toplam meşihat hizmeti 20 yıla yakındır. Çok doğru ve faziletli bir zât idi. Ömrünü, iyiliği öğretmek kötülükten sakındırmakla geçirdi. Âlim, faziletli, edîb, şâir bir zattı. Şiirlerinde Nef’î’yi ve üslupta Şâir Bâkî’yi andırırdı. Zamanının çoğunu Sultan Dördüncü Murat Han ile geçirirdi. Padişah kendisine; “Baba” diye hitab ederdi. Gerek sultanlar yanında gerekse halk arasında pek rağbet ve hürmet gördü. Vefatında bütün İstanbul halkı dükkânlarını kapayarak cenazesine iştirak etti. Kaynaklar onu herkesçe sevilen, zarif, hoşsohbet, güleç yüzlü, latifeci yük¬sek ahlâklı ve mütevazı bir kişiliğe sahip olarak tarif ederler.

Tarihçi Na’îmânın anlattığı şu hadise onun hoşgörülü kişiliğini aksettirmesi bakımından ilginç ve önemlidir. Bir gün Fatih Camii’nde zamanın sofu vaizlerinden Hurşit Çavuş bir gün kür¬süde vaaz sırasında Şeyhülislâm Yahya Efendinin o günlerde nazmettiği “Mescitte riyakârlar bırak riya ede görsünler, sen meyhaneye gel. Çünkü meyhanede ne riya vardır ne de riyacı” anlamındaki; “Mescidde riyâ-pîşeler itsün ko riyayı, Meyhaneye gel kim ne riyâ var ne mürai beytini kastederek “Ey cemaat! Her kim bu beyti okursa kâfir olur. Çünkü bu be¬yit apaçık bir küfürdür.” Diyerek densizlik edince, cemaatin bir kısmı Hurşit Çavuş’a öfkelenerek, zamanın şeyhülislâ¬mını sen nasıl küfürle itham edersin diyerek ayağa kalkar¬lar. Herkes büyük bir otoriteyi elinde bulunduran şeyhülislâm tarafından, kendi¬ni bilmez vaizin cezalandırılmasını beklerken, ilim, vakar ve ta¬hammül sahibi kişiliğe sahip olan Yahya Efendi hiçbir karşılık göstermemiş ve belki de softanın anlamakta zorluk çektiği mananın kendisine anlatılmasını ye¬terli görmüştür. Osmanlı da böyle değerli din adamları vardı. Daha sonraları menfaatleri icabı ve ikbal hırsı ile çocuk yaşta padişahların ve şehzadelerin en sonunda da Atatürk’ün idamı için fetva veren Şeyhülislam Dürrizade Abdullah Efendi gibi Şeyhülislam Arnavut Abdülrahim Hoca gibi din adamları da çıktı. Birinci İbrahim, katline ferman veren Şeyhülislam Arnavut Abdülrahim Hoca’ya “Sen nasıl böyle bir fetva verirsin? Seni ben Şeyhülislam eylemedim mi? Ah, sarığı boynuna dolanası koca deyyus.” Diye bağırınca Şeyhülislam başını sallayarak, Allah adını ağzına almaktan utanmadan ,“Beni sen değil, Cenabı Allah, bu makama getirdi” diye cevap verebilmiştir.

Yahya Efendi, İstanbul’da vefat eder. Bütün İstanbul halkı dükkânlarını kapatarak cenazesize iştirak ederler. Cenaze namazı Fatih Camii’nde kılınır. Aziz cenazesi İstanbul halkının elleri üzerinde götürülerek babasının Çarşamba’daki türbesine defnolunur. Yol genişletme çalışmaları sırasında yapılan istimlâklerde Zekeriyyâ Efendi ile Yahya Efendi’nin mezarları da yıkılıp yola katılır. Halk şeyhülislâmların mezarlarından çıkan kemik parçalarını hürmetle toplayıp, yolun karşı tarafındaki Kovacı Dede’nin mezarının yanı başına defnederler. Bu sebeple baba oğul bu çok değerli ve yüksek ahlaklı iki şeyhülislâmın mezarlarından bugün bir iz dahi kalmamıştır. Allahın rahmeti üzerlerine olsun.

07.02.2013

Sosyal  Medyada  Paylaş

     
YAZARIN DİĞER YAZILARI
OKUR YORUMLARI
DEDEDEN TORUNA ÖVÜNÇ DUYULACAK 250 YILLIK BİR GEÇMİŞ
Acizane köşemde yayınladığım yazılarıma zaman ayırıp yorum göndermek lütfunda bulunan okuyucularımıza en kalbi teşekkürlerimi arz ederim. Sehven yorumlarının altına isim yazmayı unutan sayın okuyucularımın köşemdeki mail adresimden (yazı başlığının altında) bana ulaşmalarını hasseten rica ederim.Saygılarımla.
ABDULKADİR ÇAPANOĞLU -- 11.07.2018 10:46
DEDEDEN TORUNA ÖVÜNÇ DUYULACAK 250 YILLIK BİR GEÇMİŞ
Uzun süre okuyamadım okuduğumda engüzel yazı oldu emeğinize sağlık hocam
Adınız ve Soyadınız -- 09.07.2018 16:56
DEDEDEN TORUNA ÖVÜNÇ DUYULACAK 250 YILLIK BİR GEÇMİŞ
ELLERİNİZE SAĞLIK GERÇEK OLAYLARI SAPTIRMADAN BİREBİR GERÇEKLERİ SAPTIRMADAN UZUN ARAŞTIRMALAR YAPARAK YAPTOĞINIZ ÇALIŞMALAR İÇİN GÖNÜLDEN SONSUZ TEŞEKKÜRLERİMİ SUNARIM.
ARTO KAZANCIOĞLU -- 09.07.2018 14:24
YILMAZ GÖKSOY
Sayın Çapanoğlu,
Yılmaz Hoca'mı bu sabah ben de rahmetle yad ettim. Mekânı cennet olsun. Umarım Yozgatlı onu takdir eder ve unutmaz.
Selam ve saygılar.
Ahmet Yaşar Ocak -- 07.06.2018 23:29
TELTELİ
Yazınızı soluksuz okudum ve o günlere yetişemediğim için de hayıflandım . Bahsi geçen Şadiye hn ile babaannemin görüştüklerini hatırlarım. Hafızam yanıltmıyor ise bir defa ben de rast gelmiştim. Telteliyi ilk defa duydum. Belki de pişmaniyenin atasıdır. İyi günler dilerim Selamlar.
Hasan Levent Baykal -- 02.06.2018 13:43
ULUS, CEBECİ, SAMANPAZARI’NDA UÇAN DAİRE GÖRÜLDÜ
Ben de birkaç kez gördüm. En uzun sürelisi İzmir'de otururken Bornova üzerindeydi. Gece vakti ışıkları yana söne uzunca asılı kaldılar.
Ben bu uzay uzaylılar işinde 70 yıldır bir tek doğru cevap alamadım. Ne yerlisinden ne de yabancısından. Voyager'lar hala uzayın derinliklerinde uçup gidiyorlar. Uzay bomboş bir otoyol olsa neyse de, her tarafta her yöne doğru çok büyük süratlerle giden irili ufaklı taş yığınları var. Üzerine geldiğini bile görsen manevra yapıp kaçamazsın. Buradan Ay'a bile bir taşa çarpmadan gidemezsin. Dünyamız atmosferine her gün meteor veya meteorit dedikleri taşlar düşüyor. Arasından nasıl geçiyorlar? Bizi kandırıyorlar mı acaba?
Mehmet Rauf Aktolga -- 16.05.2018 07:08
ULUS, CEBECİ, SAMANPAZARI’NDA UÇAN DAİRE GÖRÜLDÜ
Sayın Çapanoğlu Beyefendi;

Yazınızı ilgiyle okudum. Bu tür konular ilgi alanım içindedir. Sizin gördüğünüz bu tür cisimleri bir kaç kez bende gördüm. Birinde çok yakından takip ettim. Fakat ne olduğunu kime anlattıysam anlam veremediler. Günümüzde daha çok görünür hale geldiler. Allah hayırlara vesile kılsın. Evrende yalnız yaşamadığımızı Yüce kitabımız bildiriyor, bizde iman edip inanıyoruz.

Kaleminiz var olsun. Saygılar Hürmetler.
Kadriye ŞAHİN -- 14.05.2018 21:10
ULUS, CEBECİ, SAMANPAZARI’NDA UÇAN DAİRE GÖRÜLDÜ
Zevkle ve nefes almadan okudum . Çok enteresan.
Levent Baykal -- 14.05.2018 20:22
BERÇ KERESTECİYAN EFENDİ
ÇOK SEVGİLİ DOSTUM UZUN UĞRAŞLAR VEREREK TARİHİN GİZLİ KALMIŞ GERÇEKLERİ AYDINLATTIĞINIZ İÇİN ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM.
SİZLERLE BERABER OLDUĞUM ZAMAN HİÇ BİR ZAMAN DİN AYIRIMI İLE KARŞILAŞMADIM.SİZ DİN DİL İRK AYIRIMI YAPMADAN İNSANLARLA KURDUĞUNUZ DOTLUK VE ARKADAŞLIK TAKDİRE ŞAYANDIR.
HER ZAMAN YARDIMA HAZIR DOSTLUĞUNUZ EN BÜYÜK ZENGİNLİĞİMDİR.
SEVGİLER VE SAYGILARIMLA
ARTO KAZANCIOĞLU -- 27.04.2018 12:26
BERÇ KERESTECİYAN EFENDİ
Her zamanki gibi çok enteresan ve güzel bir yazı. Ben 8 sene bir Ermeni takımı olan ŞİŞLİ SPORDA basketbol oynadım.Çok Ermeni dostum var ve onların hiç bir biz Türklere kötü davranışlarını görmedim. Allah birdir. İnsanlarda kardeştir. Teşekkür ederim. Selamlar ve sevgiler
Taylan Emcioğlu -- 27.04.2018 12:11
YAZARA GELEN DİĞER OKUR YORUMLARI
Yozgat Gökhan BALCI
YOZGAT GAZETESİ WEB SİTESİ Yayın başlangıcı Mart 2006
YOZGAT Gazeteclik, Matbaacılık ve Reklamcılık Ltd.Şti. Kurucusu : Osman Hakan KİRACI
© Copright (Tüm Hakları Saklıdır. ) izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılmaz
Tel : 0 (354) 212 46 46 Sitemiz Basın Meslek ilkelerine uymayı taahhüt eder. / yozgatgazetesi@yahoo.com
FAX: 0 (354) 217 49 00